Punkt oporu wzg. 310 "Bobrowniki"

Punkt oporu wzg. 310 "Bobrowniki"

Punkt oporu "Bobrowniki" położony jest w zakolu rzeki Brynicy. Uważany jest za najsilniejszy na północnym skrzydle Obszaru Warownego Śląsk. Bobrownickie umocnienia zbudowano na grzbiecie i stokach wzgórza 310 "Namiarki""(na współczesnych mapach 309)dzięki czemu obrona miała zapewniony dobry wgląd w przedpole. Fortyfikacje te składały się oprócz umocnień stałych z mocno rozbudowanych przeszkód ziemnych i linii okopów. Umocnienia te, od frontu, rozbudowane były w dwie - trzy linie. Na skrzydłach jedna linia przebiegała u stóp wzgórza, druga na skraju stoku i szczytu. Na płaskim szczycie rozmieszczono ciągi okopów i rowów łącznikowych. Komunikację uzupełniały utwardzone drogi. Fortyfikacje stałe otwiera położony od frontu łuk składający się z czterech obiektów (trzech o bliźniaczych formach (7, 9, 10 ) i czwartego (8) o odminnej konstrukcji, najprawdopodobniej bliźniaka 6. Każdy z nich posiada półkopułę pancerną karabinu maszynowego. W połowie płaszczyzny grzbietu wzgórza znajduje się niewielki, wykopowy schron bojowy z półkopułą pancerną czterostrzelnicową (6) oraz nieco cofnięty względem niego mały schron obserwacyjny ze standartową kopułą obserwacyjną (5). Jest to jedyny taki obiekt na Śląsku i być może całej Polsce. W środkowej (15) i tylnej (4) części pozycji umieszczono w wykopie schrony bierne pełniące rolę magazynów amunicji. Na północnym i południowym stoku wzgórza położone są schrony broni maszynowej (11, 12) przeznaczone do ognia czołowego. Fortyfikacje dopełniały obiekty pozorne (13, 14) i pozorno-bojowe (16, 17). Na wschodnim stoku wzgórza znajduje się piętrowy budynek koszarowy z przybudowanymi doń schronami bojowymi (3) uzbrojonymi w ckm-y. Całość uzupełniają dwa potężne tradytory, rozmieszczone na stokach wzgórza po obu jego stronach (1, 2). Są to jedyne obiekty na Śląsku, w których konstrukcję podporządkowano artylerii, ckm-y natomiast pełnią rolę pomocniczą. W pozostałych tradytorach Owaru jest dokładnie odwrotnie.

Całości obrony odcinka "Bobrowniki" dopełniają budowle hydrotechniczne które umożliwiały zalanie terenów wzdłuż rzeki Brynicy od Świerklańca poczynając na Brzozowicach kończąc. Zalewiska miały stanowić przeszkodę niemożliwą do przebycia dla broni pancernej. Jednakże w praktyce okazało się, że niektóre odcinki były jedynie zabagnione. Wymusiło to dodatkowe wzmocnienie w okolicach Józefki (Dobieszowice - Wesoła). Umocnienia punktu oporu na wzgórzu 310 w Bobrownikach odznaczają się cechami typowymi dla polskiej fortyfikacji z lat 1933-36 - duża oszczędność minimalizująca kubaturę, przy jednoczesnym sporym nasyceniu uzbrojeniem. Jest to ostatni punkt oporu (po Dąbrówce i Szybie Artura)charakteryzujący się dużą ilością niewielkich, silnie uzbrojonych obiektów. Ponadto po 1936, poza nielicznymi obiektami dowodzenia odcinka zaniechano budowy schronów dwukondygnacyjnych.





Tradytor artyleryjski południowy (1 na mapie)

N 50°22'42,57" E 18°58'30,15"



Jest to schron bojowy typu ciężkiego, przeznaczony dla dwóch dział 75 mm i dwóch ciężkich karabinów maszynowych. Posiada on jedno wejście na osi założenia i dwa wjazdy dla dział. Wejście zamknięte jest drzwiami, a wjazdy bramami pancernymi, za którymi znajdują się przedsionki i następne drzwi i bramy z blachy. Przez drzwi można dostać się do centralnie położonej izby dowodzenia, skąd szyb prowadzi do kopuły obserwacyjnej. Do pomieszczenia dowodzenia przylegają izby bojowe dział. Każda posiada dwie strzelnice zaopatrzone w pancerne, dwuskrzydłowe zamknięcie, zaopatrzone w strzelnice dla broni ręcznej. W podłogach artyleryjskich izb bojowych ukształtowane są zagłębienia, w których znajdowała się obrotowa podłoga, na którą wprowadzano działo i mocowano je. Na skrzydłach tradytora leżą izby bojowe ciężkich karabinów maszynowych. Także na skrzydłach umieszczono z jednej strony pomieszczenie załogi, zaś z drugiej maszynownię.

Tradytor zachowany jest w dobrym stanie, posiada kopułę obserwacyjną wz.34 (ZO.1936 N40), pancerze strzelnic, zamknięcia strzelnic artyleryjskich, w kopule obserwacyjnej zachowane rury głosowe. Za tradytorem znajdują się resztki dobudowanych po wojnie budynków gospodarczych, które niestety służą za wysypisko śmieci.





Tradytor artyleryjski północny (2 na mapie)

N 50°22'48,69" E 18°58'34,91"



Niemalże bliźniak obiektu nr 1. Tradytor zachowany jest w dobrym stanie, posiada kopułę obserwacyjną wz.34 (ZO 1936 N27) z rurami głosowymi, pancerze, zamknięcia strzelnic artyleryjskich, pancerne wrota wjazdowe. W izbie bojowej zachowała się obrotowa podłoga dla dział 75mm. Wejścia do tradytora są częściowo zasypane stertami śmieci.






Koszary (3 na mapie)

N 50°22'45,10" E 18°58'34,25"



Koszary kompani fortecznej "Bobrowniki" IV Batalionu specjalnego ckm 11 pp dowodzonego przez mjr. Mikołaja Tomasika. Jak wszystkie obiekty tego typu, zaopatrzone zostały w dwa przykoszarowe schrony bojowe ckm. Obecnie obiekt zaadaptowano na przedszkole, a na stropach schronów powstały balkony. W jednym z obiektów zachowała się oryginalna, o nietypowych wymiarach, krata przeciwszturmowa. Obiekty zachowane w bardzo dobrym stanie. Część wyposażenia została przeniesiona do muzeum. Pozostała oryginalna instalacja elektryczna oraz część systemu wentylacyjnego.





Schron bierny (4 na mapie)

N 50°22'47,17" E 18°58'30,86"



Schron bierny (4) pełnił rolę magazynu amunicji pozycji obronnej. Znajduje się w wykopie ziemnym, z którego prowadzi dobrze zachowana droga do budynku koszarowego. Zachowany w dobrym stanie, brak drzwi, mocno zaśmiecony.







Schron obserwacyjny (5 na mapie)

N 50°22'47,33" E 18°58'23,42"



Małe stanowisko obserwacyjne wyposażone jest w kopułę obserwacyjną wz.34 o sygnaturze ZO N26 1936. Wejście do schronu wchodziło bezpośrednio w linie okopów. Schron jest dobrze zachowany, brak drzwi pancernych. Na schemacie, linią przerywaną zaznaczono pierwotny zarys ściany tylnej. Dodatkowy przedsionek wraz z zadaszeniem został dobudowany w 1936 roku. Obiekt najprawdopodobniej w niedługim czasie zostanie rozebrany, gdyż znajduje się na środku planowanej autostrady.







Schron bojowy (6 na mapie)

N 50°22'46,42" E 18°58'19,41"


Jest to mały schron bojowy z półkopułą czterostrzelnicową sygnowaną ZO. N23 1936. Obiekt jedno kondygnacyjny wyposażony w dodatkowe pomieszczenie dla załogi. Posiada dwa wejścia tworzące rodzaj krótkiej poterny dającej schronienie żołnierzom będącym w okopie. Wejścia te wchodziły bezpośrednio w linię okopów. W 1936 roku dobudowano dodatkowe, zadaszone przedsionki zaopatrzone w schody.





Schron bojowy (7 na mapie)

N 50°22'55,84" E 18°57'42,13"


Jest to obiekt, który był uzbrojony w 3 ckm. Posiada trójstrzelnicową półkopułę pancerną karabinu maszynowego (ZO. N44 1936), od tyłu wpuszczoną w stropodach. Dwa pozostałe ckm umieszczono w ścianach bocznych. Ich strzelnice osłonięto od czoła żelbetonowymi uszami, stanowiącymi przedłużenia ściany narażonej. Obiekt jest dwukondygnacyjny, dobrze zachowany. Posiada kolumnę na lawetę ckm w półkopule, pancerze strzelnic bocznych. Brak drzwi pancernych. Nasypy ziemne zachowały się w niezłym stanie. Schron ten jest najniżej położony ze wszystkich obiektów p.o. "Bobrowniki", tuż na skraju terenów zalewowych. To najprawdopodobniej było przyczyną jego nietypowej konstrukcji. Ze względy na wody gruntowe i planowany poziom zalewiska, nie mógł być zbyt głęboko wkopany. Zrezygnowano więc w nim z betonowego stropu oddzielającego kondygnacje i zastąpiono stalową płytą. Zyskano w ten sposób ok. 80 cm wysokości.




górna kondygnacja dolna kondygnacja


Schron bojowy (8 na mapie)

N 50°22'50,72" E 18°57'35,09"


Sądząc po wyglądzie otoczenia, oraz sposobie umiejscowienia kopuły (sygnowanej ZO. N35 1936) jest to bliźniak obiektu nr 6. Schron, od zewnątrz, całkowicie zasypany ziemią. Wewnątrz do poziomu stropu zalany wodą. Zachowała się laweta ckm.





Schrony bojowe (9 i 10 na mapie)

9 - N 50°22'39,84" E 18°57'35,86"

Schron bojowy, bliźniak 7, jest dobrze zachowany, dwukondygnacyjny. Posiada kolumnę na lawetę ckm w półkopule (ZO N38 1936), pancerze strzelnic bocznych, brak drzwi pancernych, wejście przysypane ziemią. Półkopuła nosi ślady ostrzału z broni ręcznej (powbijane pociski). Nasypy ziemne poniszczone.

10 - N 50°22'50,72" E 18°57'35,09"

Schron bojowy (bliźniak 9 i 7) dobrze zachowany, dwukondygnacyjny. W odróżnieniu od 7 kondygnacje oddzielone betonowym stropem. W półkopule (ZO. N54 1936)pozostała tylko kolumna na lawetę ckm, pancerze strzelnic bocznych, brak drzwi pancernych, wejście przysypane ziemią. Otaczający teren mocno przekształcony.



9 na mapie
9 na mapie
10 na mapie
10 na mapie
10 na mapie
10 na mapie
10 na mapie
10 na mapie


górna kondygnacja dolna kondygnacja


Schron bojowy (11 na mapie)

N 50°22'30,49" E 18°58'21,80"


Schron bojowy południowy jest w dobrym stanie, zachowały się pancerze strzelnic. Wejście do schronu i dolna kondygnacja zasypana jest ziemią. Obiekt obudowany był cegłami pełniącymi rolę maskowania jako budynek. Brak drzwi pancernych. Konstrukcyjnie bardzo podobny do obiektów 7,9,10. Jednakże zamiast półkopuły w ścianie czołowej posiada trzecią strzelnicę ckm.



górna kondygnacja dolna kondygnacja


Schron bojowy (12 na mapie)

N 50°22'50,28" E 18°58'19,41"


Schron bojowy północny (bliźniak 11) jest w dobrym stanie, zachowały się pancerze strzelnic, system ogrzewania w formie rur wychodzących z dolnej kondygnacji, a także układ ziemny z równiami ogniowymi. Brak drzwi pancernych. Dolna kondygnacja zalana wodą.




górna kondygnacja dolna kondygnacja


Obiekty pozorne (13, 14 na mapie)

13 - N 50°22'49,49" E 18°57'48,37"

14 - N 50°22'41,60" E 18°58'16,18"

Zasadniczym elementem dzieł pozornych stanowił nasyp ziemny, imitujący schron bojowy, zaopatrzony w fałszywą ścianę tylną i fałszywą kopułę. Ściana tylna o długości 8 metrów posiadała dwa otwory wejść z ościeżnicami dla drzwi i pręty do mocowania siatki maskującej. Niewielkie ściany boczne usztywniały konstrukcje i ułatwiały utrzymanie naporu gruntu wypełniającego obiekt. Dzieła pozorne wyposażono w imitacje kopuł i strzelnic. Kopuły wykonywano w formie walca z desek, pokrytego tynkiem na siatce stalowej. Ustawiano je na na "stropie" obiektu i maskowano wraz z całą budowlą. Obiekt nr 13 jest w złym stanie, układ ziemny został zniwelowany, fałszywe ściany betonowe zostały przysypane gruzem, śmieciami i ziemią. 14 jest w znacznie lepszym stanie. W miarę dobrze zachowały się nasypy oraz pozostałe ukształtowanie terenu. Na "stropie" wyraźnie widoczne resztki fałszywej kopuły.




fot. Rafał Marciniak


13

14

14




Mały schron bierny (15 na mapie)

N 50°22'37,39" E 18°58'11,72"

Mały schron bierny pełnił rolę magazynu amunicji. Obiekt położony jest w wykopie, jest w dobrym stanie, zachował się układ ziemny z wałami osłaniającymi dojście.





Obiekty pozorno - bojowe (16 i 17 na mapie)

16 - N 50°23'18,10" E 18°58'52,98"

17 - N 50°22'22,04" E 18°58'37,71"


Zasadniczym elementem dzieł pozornych stanowił nasyp ziemny, imitujący schron bojowy, zaopatrzony w fałszywą ścianę tylną i fałszywą kopułę. Ściana tylna o długości 8 metrów posiadała dwa otwory wejść z ościeżnicami dla drzwi i pręty do mocowania siatki maskującej. Niewielkie ściany boczne usztywniały konstrukcje i ułatwiały utrzymanie naporu gruntu wypełniającego obiekt. Dzieła pozorne wyposażono w imitacje kopuł i strzelnic. Kopuły wykonywano w formie walca z desek, pokrytego tynkiem na siatce stalowej. Ustawiano je na na "stropie" obiektu i maskowano wraz z całą budowlą. Obiekty pozorno - bojowe były bardziej rozbudowane od obiektów pozornych. Jeden z narożników mieścił wewnątrz izbę, mierzącą 3 metry kwadratowe - blok bojowy o minimalnej wielkości. Do wnętrza prowadziły dwudzielne drzwi, wykonane z blachy stalowej o grubości 5 mm na ramie z kątownika. Strzelnicę zaopatrzono w dwuskrzydłowe pancerne zamknięcie z płyt grubości 20 mm.

Obiekt (16)jest w złym stanie, z dwudzielnych drzwi pancernych zachowała si tylko dolna część, brak zamknięcia strzelnicy, układ ziemny został zniwelowany, zalany wodą. 17 zachowała się w lepszym stanie. Posiada drzwi i jedną część zamknięcia strzelnicy. Wejście zasypane ziemią. Obiekt ten w odróżnieniu od poprzedniego wybudowano w klasie odporności "B", posiada więc grubszą ścianę czołową i ścianę strzelnicy




16

17

17



16 na mapie

17 na mapie


Komora kabli telefonicznych (K na mapie)


Na głębokim zapolu pozycji, ok. 200 metrów od polnego przedłużenia ulicy Strażackiej znajduje się niewielki, żelbetowy schron bierny pełniący rolę komory kabli telefonicznych i polowej łącznicy. Schron jest okresowo zalewany wodą, o czym świadczą ślady na ścianach. Sam obiekt jest dobrze zachowany, lecz otoczenie zostało nieco przekształcone i stanowi obecnie składowisko gruzu i kamieni.





 
Design - d4u.pl