Punkt oporu "Godula"

Punkt oporu "Godula"



Obiekty na tym odcinku zostały wybudowane w 1937 roku, jednakże większość prac wyposażeniowych (w tym montaż kopuł i półkopuł) wykonano dopiero w 1938 ze względu na duże opuźnienia w produkcji i dostawach z konsorcjum przemysłowego "Wspólnota Interesów Górnictwa i Hutnictwa Spółka Akcyjna". Dzięki "meldunkowi o zakończeniu prac fortyfikacyjnych" - jednemu z nielicznych, zachowanych dokumentów dotyczących budowy OWaru wiadomo, że kierownikiem robót na odcinku "Godula" był kpt. Kacin. Natomiast załogę stanowiła piąta kompania ckm (forteczna), wchodząca w skład IV batalionu specjalnego ckm 75 pp pod dowództwem mjr. Jana Stefana Witkowskiego. Głównym zadaniem punktu oporu było zabezpieczenie drogi Bytom Godula, stanowiącej jeden z potencjalnych kierunków ataku niemieckiego na Chorzów. Ponadto schrony umieszczone na stoku łagodnie opadającego wzgórza miały doskonały wgląd na całe przedpole rozciągające się po dawną granicę Polski przebiegającą na tym odcinku wzdłuż rzeki Bytomki.





Schron bojowy Nr 19 (1 na mapie)

N 50°19'09,38" E 18°53'17,91"



Schron bojowy wyposażony w kopułę obserwacyjno - bojową (W.I. 1938 9/9) i półkopułę pancerną (W.I. 1938 15/13). Obiekt powstał w klasie odporności "E" i został wyposażony w dodatkową izbę dla drużyny wypadowej. Uzbrojony w 3 ckm i 2 rkm. Przeznaczeniem schronu było bezpośrednie ryglowanie drogi Szombierki - Chebzie. Obiekt zachowany jest w dobrym stanie, nie jest dostępny do zwiedzania - zamurowane wejście i strzelnice, zachował układ ziemny. Konserwator zabytków Rudy Śląskiej przewiduje w przyszłości adaptację tego obiektu na cele muzealne.







Rysunek na podstawie: J. Miniewicz, Punkt oporu "Godula" z Obszru Warownego Śląsk w latach 1937-1939 [w:] Studia i materiały do historii wojskowości, T. XXXVIII, 1996, s. 299.


Schron bojowy Nr 18 (2 na mapie)

N 50°19'08,39" E 18°53'28,59"



Ciężki, jednokondygnacyjny schron bojowy artylerii (tradytor o oryginalnym numerze "18") wyposażony jest w kopułę obserwacyjno - bojową (ZO 1937 984/59) i półkopułę pancerną (W.I. 1938 101/17). Obiekt wybudowany jest w klasie odporności "E", czyli najwyższej na Śląsku. Uzbrojony był w armatę polową wz. 95 kal. 75 mm, 2 ckm i 2 rkm. Strzelnica działa pełniła rolę wyjścia ewakuacyjnego. Wejście do schronu jest zasypane, natomiast złomiarze jesienią 2006 wycięli kratę zabezpieczającą strzelnicę armaty, można więc po ok. 20 latach zajrzeć do środka. Niestety, jedyną atrakcją są tylko "historyczne" grafiti na ścianach, gdyż reszta wyposażenia zniknęła. Wnętrze w znacznym stopniu zdewastowane. Schron posiada rury do łączności optycznej skierowane w stronę schronu dowodzenia znajdującego się w grupie bojowej "Zgorzelec". Niedawno ktoś usunął krzaki w okolicy schronu, tak więc jego bryła stała się dobrze widoczna.







Schron bojowy Nr 16 (3 na mapie)

N 50°19'05,11" E 18°53'50,65"



Jednokondygnacyjny ciężki schron bojowy o oryginalnym numerze "16" został wybudowany w standardowej na Śląsku klasie odporności "D". Obiekt wyposażony w kopułę pancerną (W.I. 1938 112/23$), uzbrojony w dwa ckm, 1-2 rkm i armatę p.panc. Stosunkowo dobrze zachowane nasypy ziemne z resztkami okopów i rowów dobiegowych umożliwiają odtworzenie jego pierwotnego zadania ryglowania pól opadających w kierunku doliny Bytomki. Obiekt mocno zarośnięty krzakami.







Schron bojowy Nr 16a (4 na mapie)

N 50°18'56,56" E 18°53'50,47"



Jednokondygnacyjny schron bojowy o pierwotnym numerze "16a" co, wraz z usytuowaniem, może sugerować jego pomocniczy charakter. Obiekt wybudowany jest w klasie odporności "D" wyposażony w 3 stanowiska ckm i podobną ilość rkm. W bocznej części znajduje się garaż armaty p.panc. Obiekt nie posiada kopuły pancernej, pozostaje w coraz słabszym stanie - jest systematycznie rozkuwany z nudów i dla pozyskania złomu.







Schron bierny (5 na mapie)

N 50°18'52,34" E 18°53'44,15"



Duży schron bierny pełniący rolę magazynu amunicyjnego wybudowany w klasie odporności "A". Nasypy ziemne bardzo dobrze zachowane, jednakże ze względu na zasypanie drogi wjazdowej wewnątrz nasypów utworzyło się bajoro uniemożliwiające dostęp do obiektu.







Koszary (6 na mapie)

N 50°18'55,07" E 18°53'18,66"



Umocnione koszary piątej kompanii ckm (fortecznej) "Godula" należącej do IV batalionu specjalnego ckm 75pp. Jak każdy obiekt tego typu, koszary zostały wyposażone w dwa schrony bojowe ckm. Mniejszy z nich (17b) znajdował się po drugiej stronie obecnej ulicy Wincentego Lipa i nie zachował się do naszych czasów. Pozostał natomiast większy, o oryginalnym numerze 17a (klasa odporności "C"), dobudowany bezpośrednio do budynku koszar. Jego uzbrojenie stanowiły 2 ckm-y i 1-2 rkm-y. Obiekt posiada cztery pomieszczenia (maszynownia, izba załogi, izba dowodzenia i izba bojowa). Zachowały się dwudzielne drzwi pancerne wejścia, niektóre wewnętrzne drzwi gazoszczelne, wewnętrzne drzwi wyjścia ewakuacyjnego, pancerze strzelnic z jarzmami ckm i nieliczne drobne elementy wyposażenia: ławeczka, półka, czy oryginalne kable telefoniczne. Ze względu na durzą wilgotność wynikającą z zamurowania od zewnątrz wszystkich otworów wentylacyjnych, stan obiektu nienajlepszy. Cały budynek koszar, wraz ze schronem stanowi obecnie blok administracyjny szpitala miejskiego w Goduli.







Obiekt pozorno - bojowy (7 na mapie)

N 50°18'59,07" E 18°53'03,02"



Obiekt znajduje się przy ulicy Czereśniowej w Goduli. Sądząc po umiejscowieniu strzelnicy, miał za zadanie osłaniać zachodnią flankę umocnień i wypełniać lukę między obiektem 1 i 8. Trudno wyrokować o stanie schronu, gdyż jest całkowicie zasypany.







Schron bojowy Nr 20 (8 na mapie)

N 50°18'49,30" E 18°52'45,95"



Ciężki schron bojowy wyposażony w kopułę pancerną (W.I. 1938 3/11$), wybudowany w klasie odporności "D". Uzbrojony w 2 ckm (w kopule pancernej i strzelnicy ściennej) 2 rkm-y. Obiekt jest w dobrym stanie, wejście zasypane śmieciami, układ ziemny i równie ogniowe częściowo zdegradowane. W środku zachowała się spora ilość drobnego wyposażenia, zwłaszcza konstrukcje ławeczek i składanych pulpitów. Obiekt najprawdopodobniej nie był w pełni wykończony, o czym może świadczyć brak kotew w maszynowni, służących do mocowania agregatu i wentylacji. Na archiwalnym zdjęciu widać słupy do montażu desek maskowania.







Komora kabli telefonicznych (k na mapie)

N 50°18'25,22" E 18°53'28,33"



Obiekt znajduje się już w Lipinach przy ul. Chorzowskiej, jednakże jego zadaniem było obsłużenie p.o. "Godula". Komora została umieszczona w takim miejscu, że najprawdopodobniej służyła jako łącznica również dla grupy bojowej "Chebzie". Schron zachowany jest w stosunkowo dobrym stanie, choć pozbawiony wyposażenia. Nasypy zostały nieco zmienione - brak obsypania stropu.








Źróła:
1. J. Miniewicz, Punkt oporu "Godula" z Obszru Warownego Śląsk w latach 1937-1939 [w:] Studia i materiały do historii wojskowości, T. XXXVIII, 1996.
2. Meldunek Kierownika Robót nr 23, plk. Jerzego Sochockiego z 20.11.1937 r. do inspektora armii gen. dyw. inż. Leona Berbeckiego, Centralne Archiwum Wojskowe, Akta BJ, GISZ I, 302.4.2113.
3. P. Skupień, Odcinek od Rudy Śląskiej - Goduli(...) do Radoszowych, [w:] Fortyfikacje Obszaru Warownego "Śląsk". Historia, Przewodnik, red. D. Pietrucha, Piekary Śląskie 2006.
4. Własne badania terenowe.
 
Design - d4u.pl